کارجو
 

banner3

banner2

banner1

banner4

banner5

مــحل تبــلیغـات شمــا
تبــــلیغــات
www.cyberco.ir

مــحل تبــلیغـات شمــا
تبــــلیغــات
www.cyberco.ir

مــحل تبــلیغـات شمــا
تبــــلیغــات
www.cyberco.ir

مــحل تبــلیغـات شمــا
تبــــلیغــات
www.cyberco.ir

مــحل تبــلیغـات شمــا
تبــــلیغــات
www.cyberco.ir

مــحل تبــلیغـات شمــا
تبــــلیغــات
www.cyberco.ir

مــحل تبــلیغـات شمــا
تبــــلیغــات
www.cyberco.ir

نظر سنجی

به نظر شما توافق 5+1 تا چه اندازه در بهبود معیشت مردم تاثیر گذار خواهد بود؟

چرا جلال آل‌احمد روشنفکر هست؟

(0 رای‌ها)
مهران شفیعی؛ ژان پل سارتر در تعریفی روشنفکر را کسی می‌داند که در اموری که به او مربوط نیست دخالت می‌کند. به‌عبارتی روشنفکر متخصص در یک امر واحد نیست، شهروندی است روشن‌بین و ایده‌آل، شهروندی پیچیده که آگاه به زمان و وضعیت موجود خود است، در جنبه‌های مختلفی می‌آموزد و اظهار فضل می‌کند، به‌گونه‌ای که به روشنگری می‌رسد.
چرا جلال آل‌احمد روشنفکر هست؟ روشنگری برآیند مهم دوره جدید تفکر و مدرنیسم است. سیر کلی جریان‌های فکری، تحولات اجتماعی و نقش فکر و اندیشه بر جامعه موجود و این موضوعی‌ست که تنها منتهی به جامعه هنری نمی‌شود. روشنفکر یک آگاه سیاسی است، نه بزرگی در برابر سیستم موجود که انکار می‌کند، نه برای روی کار آمدن سیستم جدید جامعه خود، بلکه در برابر سیستم جدید نیز می‌شورد و همواره در انکار و تحلیل است؛ پس سر به زیر نمی‌آرد و مایل به دست دوستی نیست. این نه به معنای دشمنی، بلکه ذات روشنفکری است؛ انسان آگاهی که تنها و تنها به رستگاری انسان و درد و درمان توده می‌اندیشد.
هنرمند روشنفکر داستان دیگری دارد؛ او که همواره آگاه‌تر و پیشروتر از جامعه روشنفکری خود حرکت می‌کند. اینجاست که یک شم و احساس فوق‌العاده‌ای با اندیشه درآمیخته است که تنها به نگاه و کردار او بسنده نیست، بلکه خلق یک اثر هنری از هنرمند روشنفکر خودانکاری‌ست در برابر وضعیت موجود. اثری بی‌تاریخ از مولف متعهد که در تاریخ ثبت و باقی می‌ماند. به نقل از شاملو «تعهد در ذات هیچ هنری نیست، بلکه این هنرمند است که باید متعهد باشد یا نباشد.» تعهد نه در شعار ظاهر که با گوشت و خون انسان هنرمند آغشته است. پس با خلق او نیز همراه بوده و به‌وقوع می‌پیوندد.
جلال آل‌احمد قصه‌نویس به‌نامی است، اما نامی درخشان در میان جریان روشنفکری نیست. قصه‌نویسی توده‌ای که جای همراه کردن توده خود تا اندازه عوامیت مخاطب رسیده است. پس برای عوام مخاطب جلب و پذیرش بیشتری دارد. روشنگری در ظرفیت عوام امری غیرمعمول جلوه می‌کند. نه اینکه مخاطب خاص انسان جدابافته‌ای است؛ چراکه از درون مخاطب عام، مخاطب خاص شکل می‌گیرد و اتفاق می‌افتد، اما انسان روشنگر و روشنفکر هنری گامی جلوتر از عمومیت توده برمی‌دارد. نگاه دارد و در ظرفیت نگاه پیش می‌رود؛ بنابراین مخاطب خود را تا جایی پیش می‌برد که مخاطب خاص راه از مخاطب عام کج می‌کند. مخاطب عامی که در مواجهه اول می‌گذرد، مخاطب خاص تمرکز دوباره می‌شود. چیزی که در سیر طرفداران آل‌احمد کمتر به چشم می‌خورد. قصه‌هایی در نازل‌ترین کیفیت که شاید به‌وضوح تاثیر نثر صادق هدایت را در اغلب آن‌ها بتوان جست. پس صاحب نثر نیست و زبان مشخص خود را امضا نمی‌کند. تاثیر تنها در زبان نوشته‌ها و فضاسازی قصه‌هاست. اما اندیشه، نویسنده‌ای‌ست که از دل توده برمی‌آید و در توده می‌ایستد. گامی نو در راه خود نمی‌شود و آنگونه که خود را روشنفکر دینی می‌نامد همواره در تناقض تکرار است. واژه در واژه نمی‌نشیند و در انکار یکدیگرند. واژه‌ای که تنها خاستگاهی از فرهنگ پوپولیستی جامعه است و در اختگی فرهنگی پذیرفته می‌شود.
جلال آل‌احمد در ضمن تلاش و ادعای حرکت در مسیر مدرنیسم، همواره نگاه سنتی خود را حفظ کرد. از دست‌بوسی مقامات تا نگاهی که شاید یکی از مهم‌ترین علل برهم خوردن دوستی او و ابراهیم گلستان بود. گلستان که از پیشروترین نویسندگان و فیلمسازان نسل اول ایران بود و جایگاه خود را به‌عنوان روشنفکر در روزگار خود تثبیت کرد، در راستای اندیشه و نگاه هنرمندی که از نسل روشنگران زمان خود بود، به اختلاف برمی‌خورد. نگاه سراسر ابتذال و تحقیر به شاعر برجسته‌ای چون فروغ، از قامت نویسنده روشنفکر بعید می‌نمود. آنقدر که گلستان را در برابر او می‌شورد و بعضا در گفتارهای خود، او را نادانسته زبان و قصه می‌دانست که ترجمه‌هایش نیز مال همسر اوست. هرچند جایگاه او به‌عنوان مترجمی زبده قابل انکار نیست و تاثیر شگرفی در معرفی نویسندگانی چون کامو و سارتر به جامعه ادبی داشت، اما قصه‌های تراز اولی نمی‌نوشت. قصه‌هایی که در گذر زمان رنگ می‌بازند و در میان خیل آثار بزرگانی چون هدایت و گلشیری از یاد مخاطبان جدی ادبیات داستانی محو شده و در زمان تکرار نمی‌شوند. جایگاهی که شاید یک هنرمند به‌واقع روشنفکر همواره حفظ می‌کند و نه‌تنها فرزند زمانه خود می‌شود که میراثی در میان نسل‌های متمادی علاقه‌مندان هنر باقی می‌ماند و تکثیر می‌شود. چیزی که شاید به‌سختی بتوان در رابطه با جلال آل‌احمد پذیرفت.
ارتباط با سردبير
news@zanjannews.com
Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

 

1385 - 1394 © تمامی حقـوق این سـایت متعلق به روزنامه مردم نو می باشد .